Om sociale ongelijkheid in participatieprocessen te verminderen, onderzocht het project “One size doesn’t fit all” van Vital Cities and Citizens (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Kenniswerkplaats Leefbare Wijken hoe publieke professionals burgerparticipatie op maat kunnen vormgeven. We richtten ons op twee buurten in Rotterdam die experimenteren met vernieuwende vormen van buurtparticipatie en bestuur.
In dit project stond maatwerk in burgerparticipatie centraal. We gingen uit van het idee dat ambtenaren participatieprocessen beter kunnen afstemmen op de leefwereld van verschillende groepen inwoners, met uiteenlopende achtergronden, wensen en behoeften.
Maatwerk in de praktijk
Uit het onderzoek bleek dat ambtenaren al vaak maatwerk toepassen. Zo kreeg het ene bewonersinitiatief vooral ruimte en ondersteuning op afstand, terwijl een ander juist meer sturing en praktische hulp ontving. Dit gebeurde meestal op een intuïtieve en onbewuste manier.
Wat beïnvloedt maatwerk?
Met het project brachten we deze kennis expliciet in beeld. We zagen dat de beelden die ambtenaren hebben van bewoners – bijvoorbeeld over hun macht of verdienstelijkheid – invloed hebben op hoe die bewoners worden betrokken. Ook ontdekten we dat verschillende ideeën over maatwerk, zoals effectiviteit van beleid, actief burgerschap en sociale rechtvaardigheid, een rol spelen in keuzes voor een specifieke aanpak. Deze inzichten laten zien hoe participatiepraktijken ongelijkheid soms in stand houden, maar ook waar kansen liggen voor vernieuwing.
Van inzicht naar hulpmiddelen
Op basis van deze bevindingen ontwikkelden we praktische hulpmiddelen (tools). Deze helpen professionals om zich bewust te worden van hun aannames en houding, en om hierover in gesprek te gaan. De tools geven daarnaast concrete handvatten om participatieprocessen effectiever, inclusiever en rechtvaardiger te maken.
- Van bewonersbeeld naar benadering | Een tool voor reflectie op participatiepraktijken. Deze tool is bedoeld voor publieke professionals die bewoners betrekken bij lokale initiatieven, plannen en beleid – zoals wijkambtenaren, participatieadviseurs en gebiedsmanagers. De tool helpt je bewust te worden van aannames over verschillende bewonersgroepen en ondersteunt je in het vinden van passende werkwijzen om diversiteit in betrokkenheid te versterken. Download de tool hier.
- Van perspectieven naar ontwerp| Een tool voor reflectie, gesprek en bewuste participatiekeuzes. Voor gemeentelijke gebieds-, beleids- en projectteams die met burgerparticipatie aan de slag gaan of zijn. Deze tool maakt inzichtelijk hoe verschillende perspectieven op democratie en burgerschap meespelen in het ontwerp van participatieprocessen – vaak zonder dat men zich daarvan bewust is. Aan de hand van twee scenario’s en drie uiteenlopende perspectieven biedt deze tool je zicht op je eigen perspectief, blinde vlekken en de keuzes die je maakt. Download de tool hier.